Noordse mythologie

Het voorspel van Ragnarok

De godenoorlog

De eerste oorlog in de wereld was die tussen de twee godenfamilies, de Asen en de Vanen. Deze had een oorzaak: de Asen mishandelden Gullveig (ook wel Goudroes), die het goud bij de mensen bracht. Het lukte de Asen echter niet Goudroes uit te schakelen, zij bezat magische Vanenkracht. Waarschijnlijk werden met Goudroes en de Glanzende een en dezelfde godin bedoeld, namelijk Freya. Belangrijker is echter, dat de grote burcht der Asen werd vernietigd door de Vanen, omdat de Asen niet de verzoeken der Vanen in wilden willigen. De Vanen waren incestueus en hielden zich zodoende bezig met voor de Asen verderfelijke praktijken, en daarom weigerden de Asen in te gaan op het verzoek van de Vanen om de rijkdommen der aarde te verdelen. Dit als schadevergoeding voor de mishandeling van Goudroes. De oorlog breekt uit, de burcht, nog gebouwd door Ask en Embla, wordt verpletterd. Völuspá gaat door:

Toen gingen alle goden naar hun rechterstoel, de Hoogheilige Heersers beraadslaagden: wie had de lucht geheel en al vergiftigd? Wie had Ods lief (Freya) aan de reuzen verkwanseld? Thor sloeg als enige toe, ziedend van woede, zelden blijft hij zitten als hij zoiets ervaart: zo wankelden woorden, plechtige beloftes, alle verdragen die uitgewisseld waren. Naar: een vertaling van Marcel Otten van de Edda.

Eedbreuk

De vrede was getekend, de Asen zonden Honir en Mimir naar de Vanen, de Vanen zonden Freyr, Njord en Freya naar de Asen om zo de vrede te bekrachtigen. Dit deel van het verhaal heeft nog een kant: Mimir (Mijmeraar) werd onthoofd en het hoofd teruggezonden aan de Asen.

Maar belangrijker is nu dat een reus, een hrimthurs, zich heeft aangeboden om Asgard te herbouwen, op voorwaarde dat hij Freya tot vrouw krijgt. De Asen stemmen hiermee in, mits de burcht binnen zes maanden klaar zal zijn. De reus begint aldus met bouwen, en tot ontsteltenis van de Asen is de gehele burcht drie dagen voor tijd klaar, enkel de poort ontbreekt nog.

Loki verzint echter een list. De reus bouwt de burcht met behulp van een hengst, en Loki lokt de hengst weg door zich in een merrie te veranderen. Als de reus bemerkt dat Loki hierachter zat, wordt hij woedend. Dan wordt Thor erbij gehaald. Zonder te twijfelen slaat hij de reus neer, onwetend van de hele zaak. Met een klap van Mjolnir slaat hij de reus dood. Maar de Asen hebben nu hun eed gebroken, iets onvergeeflijks in de Noordse cultuur, en dit werd een constructiefout die het einde van de wereld ten gevolg had.

Het noodlot, Balders dood

Dat de wereld zou vergaan stond al vast sinds het ontstaan van de eerste wezens, in de oude wereld van ijs, leegte en vuur. Doch met het breken van hun eed betrokken de goden zichzelf bij dit lot, en Balders dood bezegelde dit.

Een tweede gebeuren dat de eindtijd veroorzaakt is namelijk de moord op Baldr, zoon van Odin en Frigg, een wezen van licht, onschuld en volmaaktheid. De moeder wou het kind quasi onkwetsbaar maken. Er was dus een kwetsbare plek, (waar ook helden als Achilles en Siegfried aan ten onder gingen). Zij had alle wezens, bomen en planten de belofte gevraagd, om haar zoon nooit kwaad te doen. Maar zij was de maretak vergeten, een zwakke houtsoort. Loki zoekt de kwetsbare plek uit, vermomd als een oud vrouwtje, dat Frigg de kennis ervan ontlokt. Hij gebruikt Baldr's blinde broer Hodr als instrument en laat hem een maretakpijl afschieten door hem te helpen richten.

Baldr kan niet naar Valhöll omdat hij niet eervol op het strijdperk is gestorven, maar moet dus naar Hel (de gewone onderwereld).

Frigg smeekt alles ter wereld om opnieuw Baldr weer naar de wereld te laten komen om daarna naar Valhöll te kunnen. Voorwaarde van Hel is dat dan iedereen op aarde moet treuren. Maar er is een reus die weigert te treuren, op aanstoken van Loki.

Maar Balders dood zou ertoe leiden dat er, na de ondergang, een nieuwe wereld zou ontstaan. Misschien speelde dat ook mee bij Loki, toen hij Balder liet doden door de blinde Hodr zogezegd voor het spel de maretakpijl op zijn onoverwinnelijke broer te laten afschieten, waarbij Loki hem hielp richten.

Na de ragnarök zou Balder herrijzen, en de aanvoerder van de nieuwe wereld worden. Waar Loki gezien wordt als Beëindiger (hij was vuurgod, en de aarde zou verbranden door het vlammende zwaard van Surt), kan Balder gezien worden als Beginner.